Status

Een attractie met inhoud

Vandaag op excursie naar ’t Ravelijn, een reguliere middelbare school waar ze nu een aantal jaar werken met Online Leren. Een school die jaren van voorbereiding hebben omgezet in actie, omgezet in een online omgeving en waarbinnen leerkrachten hun eigen onderwijs vormgeven.

Voor de ICT-puristen: het platform waar ze mee werken heet Volution en won recentelijk een innovatieprijs.

Eén van de zogeheten ‘bewakers’ van de leerlijnen vertelt dat zij een jaar of acht geleden zijn gestart met het uitwerken van het idee. Persoonlijke leerlijnen en leerdoelen. Jaren later werd VO-lution als middel geïntroduceerd. Het draait nu een jaar of drie en na de eerste hobbels komt de school, waar ook alle ruimtes en klassen zijn vormgegeven op het concept, in ‘rustiger’ vaarwater.

Rustiger bewust tussen aanhalingstekens omdat het grote borgen het afgelopen jaar is ingezet. Jaren hebben leerkrachten hun lesstof ontwikkeld, met en enkelen zelfs los van de reguliere methoden. Kerndoelen en eindtermen als uitgangspunt. Iets met visie.

Wat ik doe is luisteren, soms een vraag en vooral glunderen. Ik geniet van de passie waarmee iedereen binnen de school vertelt over het gehele proces. Geniet van de weg naar dat wat het nu is. Met hun woorden, uitleg en enthousiasme laten ze puzzelstukjes op hun plek vallen. Ik denk terug aan onze visie een jaar eerder ingezet. Een korte recapitulatie van de visie van ’t Ravelijn:

Groepen van 60 leerlingen, verdeeld in drie groepen met drie leerkrachten en een legertje aan assistenten. Ook het gebouw is hier op ingericht: een aantal lokale en grote gemeenschappelijke ruimtes waar leerlingen kunnen samenwerken.

Lesblokken van 90 minuten waarin leerlingen werken aan hun (huis)werk. Blokken van 90 minuten zorgen voor rust, verdieping en ruimte om samen te werken. Overzichtelijk ook, een aantal vakken op een dag.

Na een korte off- en/of online instructie aan de slag met taakbrieven. Taakbrieven die een tijdspad van een week (soms langer) omvatten. Ze zijn terug te vinden op het online platform. En wanneer ze zijn afgerond worden de taken geëvalueerd en gereflecteerd.

Ik denk terug aan het projectmatig werken waar Florus en ik een jaar eerder mee gestart waren. Er werd ingezoomd en meer verdiepend gewerkt. Leren leren. Dat gaat makkelijker wanneer je in blokken werkt. Of de ‘streaming’ zoals als dit binnen onze school werd genoemd: werken met vakleerkrachten (of leerkrachten verantwoordelijk voor een vak in ons geval) om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen.

Verder zie ik op ’t Ravelijn twee didactische leerlijnbewakers die als proceseigenaren de visie van de school en de kwaliteit van de leerlijnen, -doelen en werktaken waarborgen. We hebben vorig jaar een aanzet gemaakt ons onderwijs richting deze vorm van werken te bouwen. Het is noodzakelijk om vanuit gedeelde visie het onderwijs vorm te geven samen met iedereen binnen school. Ik mis dit nu.

Ook is een platform waar alles samen komt van belang! Op deze school is gekozen voor Office365, een platform dat gratis wordt aangeboden. Een slimme zet van Microsoft. Tegelijkertijd is er de ruimte voor Volution om samen met de school de bouwen aan een werkbare vorm: voor de leerling, school, de leerkracht én ouders! Door zelf te gaan flippen borg ik mijn instructies alvast. Niets innovatiefs aan flippen, wel als mogelijke brug naar Gepersonaliseerd Leren.

En dan, niet onbelangrijk: een nieuw schoolpand, gebouwd vanuit de visie van de school. Ik denk aan Hellerup, uit Denemarken. Daar heb ik mogen ervaren hoe mooi leren kan zijn. Hoe motivatie, enthousiasme en de wil om te leren als een stroom door de school heen flowt.

Vandaag brengt mij weer een stuk dichter bij mijn droom: goed onderwijs waar iedere leerling gezien en gehoord wordt. Waar het vertrouwen op dat ieder kind wil ontwikkelen aan de wieg staat voor waarde(n)vol en gedragen onderwijs. Samen de school vormgeven, met leerlingen, ouders en leerkrachten. Leerkrachten die hun innerlijke passie weer laten ontvlammen. Leerkrachten die iedere dag vanuit een positieve balans werken en leerlingen weten te raken. Leerkrachten die onderwijs dragen, uitdragen en vanuit rolwisseling de leerling meenemen in hun eigen unieke (leer)proces.

Time for action, who’s in?

Advertenties
Status

De studiedag, een protocol en vragen

Zelf niet aanwezig, maar in de middag druppelen de eerste reacties binnen. De dag is geslaagd en het ochtendprogramma goed ontvangen. De mooiste reactie misschien wel: ‘je was erbij zonder dat je er was!’ Mission accomplished. Naast een compilatiefilm van de pitches (zie de opdrachten) heeft de dag een aanzet tot een nieuw protocol ‘gebruik telefoon, tablet & laptop’ opgeleverd. Super gaaf! Een aanzet:

Protocol en richtlijnen voor het gebruik van een telefoon, een tablet en/of laptop.

  • Gebruik van de telefoon gaat op aanwijzing van de leerkracht: maatwerk.
  • Het geluid van je device staat op school en onder schooltijd uit.
  • Met toestemming van je leerkracht mag je tijdens de les educatieve informatie opzoeken.
  • Alleen tijdens de pauzes, voor en na schooltijd mag je gebruik maken van sociale media.
  • Bij hoge uitzondering en met toestemming van de leerkracht mag gebeld worden op/in school en je hebt toestemming van de leerkracht nodig om opnames (foto/film/geluid) te mogen maken. Dit in verband met de schending privacyrechten (zie ook het Wetboek). Op sociale media gedraag je jezelf netjes en respectvol en plaats je niets over of zonder toestemming van de ander.
  • Wanneer je off-/online situaties tegenkomt die bij jou, bij een medeleerlingen of bij medewerkers van de school een gevoel van onveiligheid kunnen geven, bespreek je dit met je ouders, je mentor of de vertrouwenspersoon op school. Openheid draagt bij aan veiligheid van mezelf en anderen.
  • Muziek luisteren mag met toestemming van, en volgens afspraak met de leerkracht. Gebruik oortjes of een koptelefoon.
  • Bij actieve deelname aan praktijklessen/gym mag je niet in bezit zijn van een telefoon.

Als blijkt dat het moeilijk is om te gaan met de bovenstaande afspraken, bijvoorbeeld omdat je snel bent afgeleid of je telefoon oneigenlijk hebt gebruikt, dan zal in overleg met je mentor, je ouders en schoolleiding andere afspraken gemaakt worden. Ook jij hebt recht op inspraak, afstemming en maatwerk.

Een mooi eerste kader waarop voortgeborduurd kan worden. Natuurlijk zijn er ook zaken die tijdens de verschillende dialogen ter sprake kwamen. Een aantal te overdenken vragen:

  • Wat is de onderliggende visie voor wat betreft het gebruik en inzet van telefoons?
  • Hoe verhoudt deze visie zich tot de onderwijskundige en pedagogische visie van de school?
  • Is het bovenstaande ‘als blijkt dat…’ afdoende, of dienen er consequenties toegevoegd te worden
  • Wat zijn tekenen van verslavingsgevoeligheid? Wat is dan ‘lang’ telefoongebruik?
  • Kan het zijn dat een leerling sensorisch zoveel prikkels opdoet dat het nodig is zich af te sluiten? Is een device dan ‘het beste’ middel? Welke mogelijkheden zijn er nog meer binnen school?
Status

Invalflipper

Nog voordat de wekker gaat heb ik de eerste WhatsApp al binnen. Een zieke is de boodschap. Ik zie de bui alweer hangen, invallen!? Tegelijk de twijfel: is het aan mij om de klas over te nemen? Wat maakt toch dat een school waar een hoog ziekteverzuim heerst geen duurzame oplossing heeft? Of, zelf preventiever, geen oplossingen vindt in de aanleiding? Mensen worden niet voor niets ziek…

In september ben ik al eens een middag ingevallen. Toen ervoer ik duidelijk dat het invallen een beroep doet op mijn energielevel. Ik noemde dit de  vaak onbewuste ‘energierekening’. Wanneer ik als leerkracht wordt ‘verzwaard’ met invallen en daarmee extra taken krijg is het ergens leuk om te doen, maar tegelijkertijd blijven er zaken liggen. Ook als een klas wordt opgedeeld, en deze keus wordt vaak gemaakt, dan kost mij dat als leerkracht extra energie, alertheid, extra werk en overdracht. Op een ambulante dag, zoals vandaag, haalt mij het invallen ook uit mijn werkflow. Mijn gehele planning wordt naar voren geschoven. En we lopen al achter.

Een week eerder werd ik benaderd door één van leidinggevenden. Ik heb aanstaande woensdag in de ochtend een studiedag vorm te geven. Ook een extra taak, toch ligt het dicht bij mijn uiteindelijk doel. Als mijn leidinggevende belt vertel ik haar over mijn twijfel en tegelijkertijd maak ik haar er attent op dat de invulling van het programma voor woensdag op het programma staat.

Later wordt er teruggebeld. Er wordt een invaller gevonden. Opgelucht stap ik onder de douche en laat alle vragen en twijfels los. Ideeën en mogelijkheden vullen mijn gedachten. Met veel zin om invulling te geven aan de studiedag vertrek ik naar school.

Het uitgangspunt van de studiedag is omdenken en als metafoor wordt het gebruik (lees ook: inzet) van mobiele telefoons en sociale media gebruikt. Binnen de school heerst hier een grote verdeeldheid over. Dit werd duidelijk zichtbaar tijdens een studiedag een jaar eerder. Marcel Kesselring kwam een presentatie geven over sociale media in het onderwijs. Tijdens ‘het sociale media elftal’, waar de dialoog werd aangegaan over verschillende stellingen, kwam een grote verscheidenheid aan oordelen, argumenten en overtuigingen naar voren.

De grote diversiteit in aanpak werd niet alleen binnen de drie locaties van de school zichtbaar, ook binnen één locatie worden verschillen duidelijk. Op de ene locatie worden telefoons door de leerlingen bijgehouden, op een andere locatie worden de telefoons ingeleverd en in de kluis gestopt en weer een andere locatie worstelt nog.

Voor mij is het eigenlijk heel simpel: een smartphone is niet meer weg te denken uit onze samenleving en zo ook niet uit ons onderwijs. Beter gaan we smart om met de inzet: leren we leerlingen om te gaan met impulsen (prikkels) en maken we gebruik van hun motivatie om de mogelijkheden het leren te vergemakkelijken samen te verkennen. En is een leerling in mijn klas nog steeds afgeleid door zijn/haar telefoon, dan heeft hij het nodig zich even af te zonderen óf mijn les is te saai.

Een workshop vormgeven is geen probleem, alleen ben ik er zelf niet. Een studieochtend vormgeven op een dag dat ik er niet ben, spannend. Want hoe zullen mijn collega’s het ontvangen en beleven? Zouden de boodschap en het doel begrijpelijk overkomen? En is dat wat ik heb vormgegeven sterk genoeg om een ochtend mee te vullen? Benieuwd naar de reactie zet ik mijn gedachten van angst van mij af.

Ik ben los! Mijn eerste twee instructievideo’s zijn een feit. Een aantal weken geleden heb ik van bovenschools onderwijskundig ICT-er een laptop in bruikleen gekregen. Een laptop waarop ik vrij kan en mag experimenteren. Mijn collega is enthousiast over Office Mix, dus dat wordt als eerste gedownload. En ik ben ook enthousiast. Natuurlijk is mijn verlangen een full-HD video’s te maken, maar een eerste stap is gezet.

En hoe deze video voor de studiedag tot stand is gekomen?

  • Download Office Mix, een extra applicatie in Microsoft PowerPoint.
  • Maak een presentatie, met al dan niet een animaties.
  • Wanneer de presentatie af is, open je in PowerPoint ‘MIX’. Het tabblad bevindt zich aan het einde van het menu (rechts).
  • Klik op Slide Recording.
  • In het nieuwe venster is het mogelijk om je instructies op te nemen. Per slide is het mogelijk om op te nemen én, wanneer je niet tevreden bent met de opname, de opname (ook per slide) te verwijderen. Je kan de presentatie opnemen met alleen een voiceover of met jezelf in beeld, volledig of rechtsboven in de hoek.
  • Wanneer de opnames klaar zijn, keer je terug naar het PowerPoint-venster om van alle losse slides één film te maken. Klik in het Office Mix-menu op ‘Export To Video‘.
  • De film kun je uploaden, daar waar je wilt: Youtube, Facebook, Vimeo.

Alle content, filmpjes en hand-outs van de studiedag, zijn hieronder te vinden.

De opdracht: maak een pitch van één, max. twee minuten en deel moeilijkheden, opbrengsten en mogelijkheden of zelfs al good practices. Neem de pitch op en deel deze met elkaar.

Downloads:
​De presentatie is hier te downloaden.
De hand-out van de opdracht is hier te downloaden.
De punten voor een (socratische) dialoog zijn hier te downloaden.​​
Achtergrondinformatie over een dialoog is hier te downloaden.

De opdracht: maak een nieuw protocol met je werk-/dialooggroep en verwerk het voorstel uit in een word-bestand.

De presentatie is hier te downloaden.
​De hand-out is hier te downloaden.
​Huidige protocollen zijn hier te downloaden.

Voor meer (achtergrond)informatie, kijk hier.

Status

ClassDojo

Samen met het team hebben we een gesloten Facebook-groep. Dit om inspiratie te delen rondom online en gepersonaliseerd leren. Verschillende artikelen, films, games en applicaties komen voorbij. Vandaag ClassDojo. Het online programma heb ik een aantal jaren geleden al eens getest. Het werd toen door de groep positief ontvangen!

class dojoClassDojo is een online tool dat leerlingen inzicht geeft in en hen bewust maakt over hun gedrag en leerproces. Het is een mogelijkheid om eigen gedrag en werkhouding on action of achteraf te evalueren en reflecteren. Het programma maakt gebruik van plus- en minpunten, te vergelijken met tips en tops. Alle punten kunnen persoonlijk worden aangepast, waardoor ook groepsafspraken, schoolregels of huiswerkafspraken toegevoegd kunnen worden.

Een ander belangrijk aspect van ClassDojo, en wellicht één van de meest onderbelichte topics binnen het speciaal onderwijs, is de communicatie met ouders! ClassDojo geeft ouders de mogelijkheid om het (leer)proces van hun kind te volgen. Gedurende de dag is te volgen hoe een kind het op school doet. Tussendoor of aan het einde van de dag is er de mogelijkheid om individuele ouders een bericht te sturen, over de voortgang of over belangrijke afspraken. Door de chatfunctie blijven berichten ook bewaard, mochten deze later nog eens van pas komen.

Ook is er een mogelijkheid tot het schrijven van een groepsverslag, een algemeen verslag dat naar alle ouders tegelijk wordt verstuurd. Als je, net als ik, als leerkracht van bloggen en/of schrijven houdt is dit een prettige functie. Naast dat ouders op de hoogte zijn kunnen de teksten op een klassen- of persoonlijke blog geplaatst worden. Linkadressen kunnen clickable  worden toegevoegd.

Voor de belangrijkste partij, de leerling, is deze prettig vormgegeven tool ook als applicatie op de telefoon beschikbaar. Binnen de applicatie kan het profielfiguur aangepast worden naar ieders persoonlijke voorkeur. Ook leerlingen kunnen hun eigen proces volgen.

De eerste ervaringen zijn positief. Wordt vervolgd…
Voor tutorials, kijk even op Youtube.

Status

Peerreview

Binnen het team hebben we een Whatsapp-groep. Wanneer ik deze van de week open zie ik een filmpje voorbijkomen, gemaakt van leerlingen. Ze zijn elkaar aan het onderwijzen. ‘Peerreview <3’ volgt onder de foto. Het is mogelijk. Wie twijfelt hier nog aan? En toch verbaasde ik mij over het filmpje. Want wat ik zag was een leerling die voor de groep zat. Een antwoordenboek voor zich en samen keken zij de les na.

Voor mij is peerreview zoveel meer.

Peerreview, dat onder leraren zelf ook wel intervisie, collegiale en interscolaire consultatie of visitatie genoemd wordt, gaat het voor mij op leerlingniveau over elkaar feedback en feedforward geven en met elkaar de stof, kennis en het leerproces formatief evalueren. Waar leerlingen (samen met leerkrachten) van en met elkaar leren. Het gaat over elkaar procesgericht voeden en bevragen. Eigen ervaringen zijn hierbij van groot belang, net als kwetsbaarheid, samenwerking en de wil om aan het einde van de dag voldaan naar huis te gaan. Als leerkracht is het voor mij essentieel om te weten waar de leerling zich op zijn ontwikkelingslijn bevindt. Dat ik samen met de leerlingen doelen en leerrichtingen vaststel. En, niet al te onbelangrijk, ik het proces er naartoe vaststel en de (baby)stapjes er naartoe helder heb en kan communiceren. En daarvoor is het belangrijk dat ik de leerling ken.

Wanneer leerlingen elkaar feedback geven en om leren gaan met feedback, gebeurt dat op een hele andere manier dan dat alleen ik als leerkracht feedback geef. Leerlingen accepteren en doen iets met feedback op basis van de relatie met mij als leerkracht. Gezag kan, zeker binnen het speciaal onderwijs, juist contraproductief werken. Dus het inzetten van leerlingen (onder elkaar) die al een bepaalde relatie hebben kan het functioneren in de groep, zeker in de (puber)tijd waarin zij zich aan het ontwikkelen zijn, een enorme motivatie geven. Leren stimuleren door gebruik te maken van elkaar.

Het geven van feedback dwingt mij tot kritisch nadenken over wat ik een leerling wil meegeven in zijn/haar ontwikkeling. De gestelde doelen neem ik daar in mee. Peerreview dwingt ook leerlingen zelf kritisch en positief opgebouwde feedback/-forward te geven. Tijdens mijn werk binnen het SO noemde ik het ‘tips en tops’, een versimpelde uitvoering leerlingen te leren zichzelf te verduidelijken, te leren kennis en argumenten te delen en te leren elkaars proces te begrijpen. Bij deze manier van werken merkte ik al snel dat de groepsdynamiek een belangrijke rol speelt en dat het leerlingen activeert eigenaarschap te nemen over hun eigen leerproces. Zo werd een stille en introverte leerling meer gewaardeerd en gezien mede door de goede en duidelijke feedback die zij gaf en werd een andere leerling ‘teruggefloten’ door de groep doordat hij zelf te snel uit de bocht vloog. Niets is mooier dan de lach van een leerling die zich competent voelt en een ander de inhoud van wat het geleerd heeft uitlegt.

Als leerkracht genoot en geniet ik van deze processen. Zeker ook omdat leerlingen steeds kritischer worden op elkaar maar bovenal juist over hun eigen leerproces. Mijn rol veranderde ‘automatisch’ van kennisoverdrager naar die van een facilitator van een effectieve onderwijsomgeving. Een ontwerper van nieuwe, ervaringsgerichte werkvormen, discussies, dialogen en taken/opdrachten. Leerlingen inzicht geven in leerlijnen en -doelen, waardoor zij ook inzicht krijgen in wat en hoe zij en anderen leren. De Habits of Mind and Heart zijn daarin voor mij een grote inspiratie geweest.

Dus peerreview gaat echt een stap verder, inclusief theoretische onderbouwing, dan enkel de antwoorden met elkaar delen en een compliment geven bij een goed antwoord. Sterker, alleen complimenten voedt zelfs het gevoel van niet willen falen.

Feedback vraagt om een evaluatief oordeel, ruimte voor verbetering, suggesties én onderbouwing van het oordeel. Ook de koppeling met de inhoud (verklaringen aan de hand van het geleerde) is een belangrijk onderdeel. Tegelijkertijd is leren een onvoorspelbaar proces, waardoor dat, wat ik als leerkracht ontwerp en bedenk niet altijd direct tot een betere ontwikkeling leidt. En precies dit creatieve proces van samen leren, vormgeven en ontwikkelen maakt onderwijs voor mij tot een prachtig vak!

Aan concrete vormen zou je kunnen denken aan: de inzet van Post-Its, het ontwerpen van tip&top-formulieren of scoringsformulieren, verschillende discussie-, dialoog- of debatteervormen, groepsopdrachten, talent-/kwaliteits-/competentieverwachtingen of reflectiesessies. Enkele leestips om peerreview gedegen weg te zetten binnen school zijn:

  • Cijfers geven werkt niet – Dylan William
  • Measuring Up – Daniel Koretz
  • The Essential Schools, Scholen die je leren wie je bent – Rikie van Blijswijk
  • Leren zichtbaar maken – John Hattie