Status

Een attractie met inhoud

Vandaag op excursie naar ’t Ravelijn, een reguliere middelbare school waar ze nu een aantal jaar werken met Online Leren. Een school die jaren van voorbereiding hebben omgezet in actie, omgezet in een online omgeving en waarbinnen leerkrachten hun eigen onderwijs vormgeven.

Voor de ICT-puristen: het platform waar ze mee werken heet Volution en won recentelijk een innovatieprijs.

Eén van de zogeheten ‘bewakers’ van de leerlijnen vertelt dat zij een jaar of acht geleden zijn gestart met het uitwerken van het idee. Persoonlijke leerlijnen en leerdoelen. Jaren later werd VO-lution als middel geïntroduceerd. Het draait nu een jaar of drie en na de eerste hobbels komt de school, waar ook alle ruimtes en klassen zijn vormgegeven op het concept, in ‘rustiger’ vaarwater.

Rustiger bewust tussen aanhalingstekens omdat het grote borgen het afgelopen jaar is ingezet. Jaren hebben leerkrachten hun lesstof ontwikkeld, met en enkelen zelfs los van de reguliere methoden. Kerndoelen en eindtermen als uitgangspunt. Iets met visie.

Wat ik doe is luisteren, soms een vraag en vooral glunderen. Ik geniet van de passie waarmee iedereen binnen de school vertelt over het gehele proces. Geniet van de weg naar dat wat het nu is. Met hun woorden, uitleg en enthousiasme laten ze puzzelstukjes op hun plek vallen. Ik denk terug aan onze visie een jaar eerder ingezet. Een korte recapitulatie van de visie van ’t Ravelijn:

Groepen van 60 leerlingen, verdeeld in drie groepen met drie leerkrachten en een legertje aan assistenten. Ook het gebouw is hier op ingericht: een aantal lokale en grote gemeenschappelijke ruimtes waar leerlingen kunnen samenwerken.

Lesblokken van 90 minuten waarin leerlingen werken aan hun (huis)werk. Blokken van 90 minuten zorgen voor rust, verdieping en ruimte om samen te werken. Overzichtelijk ook, een aantal vakken op een dag.

Na een korte off- en/of online instructie aan de slag met taakbrieven. Taakbrieven die een tijdspad van een week (soms langer) omvatten. Ze zijn terug te vinden op het online platform. En wanneer ze zijn afgerond worden de taken geëvalueerd en gereflecteerd.

Ik denk terug aan het projectmatig werken waar Florus en ik een jaar eerder mee gestart waren. Er werd ingezoomd en meer verdiepend gewerkt. Leren leren. Dat gaat makkelijker wanneer je in blokken werkt. Of de ‘streaming’ zoals als dit binnen onze school werd genoemd: werken met vakleerkrachten (of leerkrachten verantwoordelijk voor een vak in ons geval) om de kwaliteit van het onderwijs te waarborgen.

Verder zie ik op ’t Ravelijn twee didactische leerlijnbewakers die als proceseigenaren de visie van de school en de kwaliteit van de leerlijnen, -doelen en werktaken waarborgen. We hebben vorig jaar een aanzet gemaakt ons onderwijs richting deze vorm van werken te bouwen. Het is noodzakelijk om vanuit gedeelde visie het onderwijs vorm te geven samen met iedereen binnen school. Ik mis dit nu.

Ook is een platform waar alles samen komt van belang! Op deze school is gekozen voor Office365, een platform dat gratis wordt aangeboden. Een slimme zet van Microsoft. Tegelijkertijd is er de ruimte voor Volution om samen met de school de bouwen aan een werkbare vorm: voor de leerling, school, de leerkracht én ouders! Door zelf te gaan flippen borg ik mijn instructies alvast. Niets innovatiefs aan flippen, wel als mogelijke brug naar Gepersonaliseerd Leren.

En dan, niet onbelangrijk: een nieuw schoolpand, gebouwd vanuit de visie van de school. Ik denk aan Hellerup, uit Denemarken. Daar heb ik mogen ervaren hoe mooi leren kan zijn. Hoe motivatie, enthousiasme en de wil om te leren als een stroom door de school heen flowt.

Vandaag brengt mij weer een stuk dichter bij mijn droom: goed onderwijs waar iedere leerling gezien en gehoord wordt. Waar het vertrouwen op dat ieder kind wil ontwikkelen aan de wieg staat voor waarde(n)vol en gedragen onderwijs. Samen de school vormgeven, met leerlingen, ouders en leerkrachten. Leerkrachten die hun innerlijke passie weer laten ontvlammen. Leerkrachten die iedere dag vanuit een positieve balans werken en leerlingen weten te raken. Leerkrachten die onderwijs dragen, uitdragen en vanuit rolwisseling de leerling meenemen in hun eigen unieke (leer)proces.

Time for action, who’s in?

F-Day, operatie flip

Vandaag moet het dan gaan gebeuren. Het opnemen van de instructievideo’s voor het eerste hoofdstuk. En alles bewerken en klaarzetten voor volgende week. De voorbereidingen zijn getroffen en NU is tijd voor actie. Het is aan mij om alles te gaan neerzetten. Ik voel een gezonde spanning. En ergens de twijfel, mijn angst voor de toekomst: wat anderen wel niet van mijn film gaan vinden. Tegelijkertijd voel ik vreugde en plezier, plezier om te gaan spelen. Plezier om dat wat ik creëer weg te zetten, te delen met leerlingen en ouders. Om feedback te krijgen. Feedback dat mij naar een nieuwe laag van mijn ontwikkeling gaat brengen. Ik heb er zin in!

Tegen de middag een afspraak met mijn bovenschoolse manager/-leidinggevende.

In het verleden hebben we regelmatig met elkaar gespard, over de visie van ons en het onderwijs. Toentertijd zag ik hem regelmatig in de functie van regiedirecteur. Het is voor mij belangrijk om als onderdeel van een organisatie naast mijn leerlingen, ouders en collega’s ook de (soms helaas nog steeds hiërarchische) lagen boven mij te verkennen en ontdekken. Dat ik ook perspectief kan nemen en ‘weet’ vanuit welke visie geacteerd wordt.

Vandaag ‘kruipt hij in de huid van’. Zijn thema en vorm, mijn huid. Ik deel met hem wat ik doe en waar ik mee bezig ben. Deel welke doelen en opbrengsten we als projectgroep hebben gesteld. Welke doelen ik aan het einde schooljaar en in de toekomst behaald zou willen hebben. Een open dialoog is wat het wordt. Hij geeft zijn reactie, feedback, maar bovenal stelt hij veel vragen. Scherpe vragen ook, waardoor ik hem mee kan nemen in proces. We verkennen en delen missies en visie. We evalueren samen het proces, mijn werkzaamheden beschouwen en deze in een groter perspectief plaatsen. Die van de schoolontwikkeling.

Ondanks dat we beide sneller zouden willen, weten we ook dat de werkelijkheid trager gaat. Dat processen binnen school, inclusief mindset, niet in tijd te pakken zijn. Over vijf jaar moet het Online en Gepersonaliseerd Leren staan. Een vehicle om aan te kunnen sluiten op de ontwikkeling van onze leerlingen, ontwikkelings- en ervaringsgericht.

Niet iedere leerling is namelijk gebaat bij alleen een klassikale instructie. Juist onze vorm van onderwijs daagt ons uit om meer op de persoon, diens cognitieve stijl en leerstijl aan te sluiten. Gepersonaliseerd leren vraagt een andere, hernieuwde kijk op leren. Het vraagt een meer geïndividualiseerde vorm van leren waarbinnen leerlingen leren verantwoordelijk te worden en te zijn over hun eigen leerproces. De rol van de leraar verschuift daarmee van alleen kennisgever naar een meer coachende en ontwerpende rol: het samen construeren en bouwen van kennis en eigen wijsheden.

Het vraagt ook een effectieve voedingsbodem. En een middel om mijn onderwijspraktijk effectiever vorm te geven is dus ‘Flipping the Classroom’. Een vorm waarbij de instructie van de leraar het huiswerk is en het (huis)werk in de klas gemaakt wordt. Niet dat het zo innovatief is, edoch vernieuwend in onze praktijk. Wil ik een leerling ook didactisch leren kennen, begrijpen, hiaten kunnen duiden en hen verder brengen naar bijvoorbeeld een examen, vraagt dit van mij mijn onderwijsomgeving opnieuw vorm te geven.

Eén van de vragen is welke moeilijkheden ik ben tegengekomen. Het doet mij doen beseffen dat mijn eigen perfectionisme wellicht de grootste is. Het denken dat een barricade opwerpt om uiteindelijk te gaan beginnen en ‘gewoon’ doen. Dat overwinnen maakt dat ik voel dat ik (werk)flow kan ervaren. Doen is bewegingen, denken doet mij stilstaan.

Een volgende vraag is hoe ik anderen meeneem in het proces van Online Leren. Deze vraag is eigenlijk heel gemakkelijk te beantwoorden: de eerder vormgegeven studiedag is daar een voorbeeld van. Een voorbeeld van practice what you preach. Zonder zelf aanwezig te zijn heb ik, samen met input van collega’s, het ochtendprogramma vormgegeven tijdens de studiedag: flipinstructies via Office Mix gemaakt en werkbladen met doelen, vragen en vorm gefaciliteerd.

Ook het delen van good practices met elkaar is een vorm om collega’s mee te nemen in elkaars proces. Zo hebben we een statische ict@hetbredero-website en een ‘gepersonaliseerd leren’-Facebookgroep. En als laatste breng ik mijn ‘Online Maandag’ door op verschillende plekken binnen de scholen. Dat levert altijd gesprekken op waarin ik voel dat ik collega’s weet te motiveren, aan te zetten tot nieuwe inzichten of enkel deel waar ik mee bezig ben, waardoor er onbewust zaadjes worden geplant. Mindset of mindshift als het centrale thema. Inspiratie als sleutel.

Wanneer het gesprek wordt afgerond ga ik direct en geïnspireerd door na het gesprek te beginnen aan de opnames. ‘Het feest’ kan beginnen. Vanaf volgende week starten met flip MY classroom!

Verdedig je eigen vak

De vraag kwam vanuit mijn leidinggevende. Of ik als verantwoordelijke van de projectgroep Online Leren een eerste artikel/beschouwing zou willen schrijven. Voor de nieuwsbrief. Ja hoor.

Tijdens de start van het schooljaar presenteerde één van mijn leidinggevenden haar visie over onderwijs in het stuk ‘Eigenaarschap en samenkracht, ruimte en vertrouwen’. Voor het zo genaamde Online en Gepersonaliseerd Leren is daarin een belangrijke plek gereserveerd. Daarom is er dit jaar gekozen om ons als school voor te bereiden op een andere manier van leren. Er is veel bekend over hoe leerlingen leren en vele studies en wetenschappelijke onderzoeken bevestigen dit. Verschillende onderwijsvormen proberen meer en meer aan te sluiten bij de beleving en het ervarend en praktisch leren van leerlingen.

De Rotterdamse filosoof Henk Oosterling verwoordt deze voor mij ‘andere’ vorm van leren subliem: ‘leer leerlingen actieve producenten te zijn in plaats van passieve consumenten’. En dat betekent dat de leraar zijn eigen vak dient te verdedigen, zijn vak opnieuw zal leren vormgeven en meer afgestemd op de leerlingen in zijn/haar groep.

Niet iedere leerling, zo is mijn ervaring na tien jaar speciaal onderwijs, is alleen gebaat bij een klassikale instructie. Juist deze vorm van onderwijs daagt mij uit om meer op de persoon, diens cognitieve stijl en leerstijl aan te sluiten. Gepersonaliseerd leren vraagt een andere, hernieuwde kijk op leren. Het vraagt een meer geïndividualiseerde vorm van leren, waarbinnen leerlingen leren verantwoordelijk te zijn over hun eigen leerproces. De rol van de leraar verschuift daarmee van alleen kennisoverdrager naar een meer coachende en ontwerpende rol: het samen construeren en bouwen van kennis.

De mogelijkheden van ICT, zowel als materiaal als ook voor wat betreft onderwijskundige of -ondersteunende programmatuur, is in onze huidige maatschappij niet meer weg te denken. We kunnen een andere kant op kijken, vasthouden aan een papieren vorm van onderwijzen of leren omgaan met en zelf ontwikkelen van nieuwe vormen van leren.

Zo is de werkgroep Online Leren sinds dit jaar actief om nieuwe vormen van onderwijs te verkennen en deze te testen in de praktijk. Doen, ervaren, weten wat werkt en vooral weten waarom het wel of niet werkt zijn de eerste stappen te zetten stappen. Samen oefenen, vrij om te zoeken en nieuwe processen aan te gaan rondom de fouten die ongetwijfeld gemaakt gaan worden. Het maakt het speelveld compleet.

De eerste good practices zijn tijdens de afgelopen studiedagen met het team gedeeld en zichtbaar geworden. Op een speciale site voor het team en interactieve Facebookpagina worden voorbeelden uit de praktijk met elkaar gedeeld en is inspiratie te vinden. Dit alles doen we om elkaar mee te nemen in elkaars proces, te inspireren en samen te groeien en te ontwikkelen!

Wordt vervolgd.

Status

Invalflipper

Nog voordat de wekker gaat heb ik de eerste WhatsApp al binnen. Een zieke is de boodschap. Ik zie de bui alweer hangen, invallen!? Tegelijk de twijfel: is het aan mij om de klas over te nemen? Wat maakt toch dat een school waar een hoog ziekteverzuim heerst geen duurzame oplossing heeft? Of, zelf preventiever, geen oplossingen vindt in de aanleiding? Mensen worden niet voor niets ziek…

In september ben ik al eens een middag ingevallen. Toen ervoer ik duidelijk dat het invallen een beroep doet op mijn energielevel. Ik noemde dit de  vaak onbewuste ‘energierekening’. Wanneer ik als leerkracht wordt ‘verzwaard’ met invallen en daarmee extra taken krijg is het ergens leuk om te doen, maar tegelijkertijd blijven er zaken liggen. Ook als een klas wordt opgedeeld, en deze keus wordt vaak gemaakt, dan kost mij dat als leerkracht extra energie, alertheid, extra werk en overdracht. Op een ambulante dag, zoals vandaag, haalt mij het invallen ook uit mijn werkflow. Mijn gehele planning wordt naar voren geschoven. En we lopen al achter.

Een week eerder werd ik benaderd door één van leidinggevenden. Ik heb aanstaande woensdag in de ochtend een studiedag vorm te geven. Ook een extra taak, toch ligt het dicht bij mijn uiteindelijk doel. Als mijn leidinggevende belt vertel ik haar over mijn twijfel en tegelijkertijd maak ik haar er attent op dat de invulling van het programma voor woensdag op het programma staat.

Later wordt er teruggebeld. Er wordt een invaller gevonden. Opgelucht stap ik onder de douche en laat alle vragen en twijfels los. Ideeën en mogelijkheden vullen mijn gedachten. Met veel zin om invulling te geven aan de studiedag vertrek ik naar school.

Het uitgangspunt van de studiedag is omdenken en als metafoor wordt het gebruik (lees ook: inzet) van mobiele telefoons en sociale media gebruikt. Binnen de school heerst hier een grote verdeeldheid over. Dit werd duidelijk zichtbaar tijdens een studiedag een jaar eerder. Marcel Kesselring kwam een presentatie geven over sociale media in het onderwijs. Tijdens ‘het sociale media elftal’, waar de dialoog werd aangegaan over verschillende stellingen, kwam een grote verscheidenheid aan oordelen, argumenten en overtuigingen naar voren.

De grote diversiteit in aanpak werd niet alleen binnen de drie locaties van de school zichtbaar, ook binnen één locatie worden verschillen duidelijk. Op de ene locatie worden telefoons door de leerlingen bijgehouden, op een andere locatie worden de telefoons ingeleverd en in de kluis gestopt en weer een andere locatie worstelt nog.

Voor mij is het eigenlijk heel simpel: een smartphone is niet meer weg te denken uit onze samenleving en zo ook niet uit ons onderwijs. Beter gaan we smart om met de inzet: leren we leerlingen om te gaan met impulsen (prikkels) en maken we gebruik van hun motivatie om de mogelijkheden het leren te vergemakkelijken samen te verkennen. En is een leerling in mijn klas nog steeds afgeleid door zijn/haar telefoon, dan heeft hij het nodig zich even af te zonderen óf mijn les is te saai.

Een workshop vormgeven is geen probleem, alleen ben ik er zelf niet. Een studieochtend vormgeven op een dag dat ik er niet ben, spannend. Want hoe zullen mijn collega’s het ontvangen en beleven? Zouden de boodschap en het doel begrijpelijk overkomen? En is dat wat ik heb vormgegeven sterk genoeg om een ochtend mee te vullen? Benieuwd naar de reactie zet ik mijn gedachten van angst van mij af.

Ik ben los! Mijn eerste twee instructievideo’s zijn een feit. Een aantal weken geleden heb ik van bovenschools onderwijskundig ICT-er een laptop in bruikleen gekregen. Een laptop waarop ik vrij kan en mag experimenteren. Mijn collega is enthousiast over Office Mix, dus dat wordt als eerste gedownload. En ik ben ook enthousiast. Natuurlijk is mijn verlangen een full-HD video’s te maken, maar een eerste stap is gezet.

En hoe deze video voor de studiedag tot stand is gekomen?

  • Download Office Mix, een extra applicatie in Microsoft PowerPoint.
  • Maak een presentatie, met al dan niet een animaties.
  • Wanneer de presentatie af is, open je in PowerPoint ‘MIX’. Het tabblad bevindt zich aan het einde van het menu (rechts).
  • Klik op Slide Recording.
  • In het nieuwe venster is het mogelijk om je instructies op te nemen. Per slide is het mogelijk om op te nemen én, wanneer je niet tevreden bent met de opname, de opname (ook per slide) te verwijderen. Je kan de presentatie opnemen met alleen een voiceover of met jezelf in beeld, volledig of rechtsboven in de hoek.
  • Wanneer de opnames klaar zijn, keer je terug naar het PowerPoint-venster om van alle losse slides één film te maken. Klik in het Office Mix-menu op ‘Export To Video‘.
  • De film kun je uploaden, daar waar je wilt: Youtube, Facebook, Vimeo.

Alle content, filmpjes en hand-outs van de studiedag, zijn hieronder te vinden.

De opdracht: maak een pitch van één, max. twee minuten en deel moeilijkheden, opbrengsten en mogelijkheden of zelfs al good practices. Neem de pitch op en deel deze met elkaar.

Downloads:
​De presentatie is hier te downloaden.
De hand-out van de opdracht is hier te downloaden.
De punten voor een (socratische) dialoog zijn hier te downloaden.​​
Achtergrondinformatie over een dialoog is hier te downloaden.

De opdracht: maak een nieuw protocol met je werk-/dialooggroep en verwerk het voorstel uit in een word-bestand.

De presentatie is hier te downloaden.
​De hand-out is hier te downloaden.
​Huidige protocollen zijn hier te downloaden.

Voor meer (achtergrond)informatie, kijk hier.

Harry en leiding geven

Een nieuwe maandag. Verder met voorbereidingen treffen voor het Online en Gepersonaliseerd Leren. Vandaag ook wat ICT-dingetjes: Prowise-accounts voor mijn nieuwe collega’s aanmaken, tickets verwerken (lees: ICT-moeilijkheden/-problemen van collega’s) en de klassensite voorzien van een update: een google agenda en een online puntenlijst toevoegen.

Om één uur staat een ‘hoe is het nou’-gesprek met mijn leidinggevende gepland. Eerder dit jaar heeft ze aangegeven dat ze mij wil zien en horen dit jaar. Ze kent mijn visie op onderwijs, weet hoe de pilot SAMENkracht is gelopen, heeft zicht op waar de school staat, weet dat online en gepersonaliseerd leren kan bijdragen aan meer relatie, competentie en autonomie van onze leerlingen en samen verkennen we hoe alles op elkaar aan te sluiten is.

Ook in onze tak van sport, het voortgezet speciaal onderwijs cluster 4, geloof ik in de hybride leraar. Een ondernemende leermeester die wordt gekozen door de leerling zelf. Omdat je leerlingen op deze manier een actieve producent maakt, daar waar leerlingen nu afwachten, consumeren, punten produceren voor externe prikkels en weinig motivatie voor hun eigen leerproces hebben. De wil om te leren lijkt ergens verloren te zijn. Maar talent zie ik om mij heen volop. Mijn uitdaging is om op het juiste moment perfect aan te sluiten bij de ont-wikkeling van het kind, de apprentice. Om mijn leerlingen wakker te maken en hen te leren hun eigen talent in te zetten.

Dat betekent voor mij als leerkracht dat ook ik mezelf bewust ben van mijn eigen talenten. Dat ik weet hoe ik deze in moet zetten waardoor ik van waarde kan zijn. Dat betekent mezelf blijven onderzoeken en vaardigheden blijven ontwikkelen. Alleen dan is het doorzien en ontvlammen van het talent een eitje. Of zoiets. Want natuurlijk vraagt het  ontwikkelen van je eigen talent een levensleerschool.

Een andere vaardigheid is het zien van talenten en kwaliteiten bij anderen. In mijn geval naast mijn leerlingen ook die van mijn collega’s. En precies dat is één van de redenen wat maakt dat ik op mijn ambulante maandag flexibel wil werken. Iedere week probeer ik ergens anders te gaan werken. Omdat ik mensen wil zien in hun dagelijkse omgeving. Ik wil weten en voelen waarom zij iedere dag uit bed komen. Waar zij zich het meest prettig voelen, in hun kracht staan en dus van onschatbare waarde zijn. En ik probeer hen tussen neus en lippen door te bevragen over hun visie op onderwijs. Uiteindelijk is er niets mooier om mensen in hun kracht met elkaar te verbinden.

En vandaag zit ik bij Harry. Voor mij is Harry dé ideale leermeester voor onze leerlingen. Hij weet, kent en voorleeft zijn talent. Harry is zichzelf en bovenal een waardevol mens, waardoor hij leerlingen (door)ziet en hoort. Hij weet te zaadjes te planten. En dat doet hij  door ‘enkel’ liefdevolle aandacht en door een veilige leeromgeving te creëren. Een leeromgeving waar tijd wordt vergeten, maar alles op tijd klaar is. Harry is leermeester consumptief. Hij leert leerlingen dat lunchtijd een baken is. Dat stress buiten de keuken blijft . Harry heeft liefde voor alle processen; die van het product, maar meer nog zijn apprentices.

Tijdens mijn koffie in het ‘restaurant’ laat ik met trots het artikel uit Balans Magazine lezen. Omdat het een sterk artikel is geworden, met dank aan Geert Bors. Omdat de stem van de leerling prominent aanwezig is. Omdat de foto’s prachtig zijn geworden. Maar bovenal omdat Harry vorig schooljaar het gehele proces gevolgd heeft.

Harry leest.

11222649_166541637018745_6706738317949775987_oMet een grote lach op zijn gezicht roept hij zijn huidige stagiaire bij hem. Ook haar laat hij het lezen. Hij legt haar uit dat wat zij in de keuken doen vorig schooljaar ook een testcase was in een reguliere klas. Hij vertelt over de moeilijkheden. Over gedeelde visie, over leerlingen zien en over aansluiten bij de leerbehoeften van de leerlingen. Wanneer de stagiaire naar mij toeloopt en een vragenvuur om me afvuurt, neem ik haar mee in mijn verhaal, mijn lessons learned van een jaar eerder en mijn huidige project, Online en Gepersonaliseerd Leren.

Wanneer ik haar wil bevragen over haar leermeesters, haar docenten die haar zijn bijgebleven, loopt mijn leidinggevende het restaurant binnen. Haar zoekende blik verstilt als ze mij ziet.

“Ah, jou heb ik net nodig!”
Oh?
“Volgende week is er een studiedag, met als thema omdenken. Ik zou aan jou willen vragen om samen met de werkgroep ICT de ochtend te verzorgen.”
Okeej!? Uhm. Tja.
“Ja?”
Nou, eigenlijk zei ik ‘tJA’, maar de uitdaging zie ik wel zitten. Zelf kan ik er niet zijn, omdat ik dan voor de Dutch Innovation School werk. En, wel weer een taak die bovenop het overvolle programma komt te liggen. Maar leuk genoeg. De eerste ideeën doemen zich al op.

Als we in de middag met de werkgroep samen zijn ontvouwen de ideeën zich in een snel tempo: een stelling om te verwarren, cross-the-line-stelling, weerstanden benoemen, storytelling (WhatsApp in de klas), de koppeling met sociale media en workshops.

Wanneer ik mijn fiets pak om naar het station te fietsen zie ik het licht in de keuken uitgaan. Ik denk terug aan het enthousiasme van Harry deze ochtend. Over hoe hij verbindt, over hij leiding geeft aan zijn leerlingen en hen leert leiding te nemen in eigen processen. Ook mijn leidinggevende passeert mijn gedachten. Over hoe ook zij talenten van anderen aanspreekt. Over hoe eigenaarschap misschien wel de gemeenschappelijke deler is. Maar ook het zien en horen van de ander.

Een mooie dag was het!

Procesbegeleider

Wat ik nodig heb is een procesbegeleider. Mezelf verliezen in het grote geheel is wat steeds op de loer ligt. Niet dat ik dat zelf als een ‘probleem’ ervaar want ik weet dat in the end alle lijntjes wel bij elkaar komen. Maar, als ik voor een vaste opdrachtgever werk, vind ik het prettig om regelmatig af te stemmen. Zodat de te volgen lijn nog helder is.

Kijken naar ‘op het juiste spoor blijven’ kan als je een trein bent. Nu reis ik als forens wel iedere dag met de trein van huis naar werk en andersom, maar verder ben ik niet echt een treinmens. Ik hou ervan om te ‘experimenteren’, te spelen met wat op mijn pad komt. Om soms van de gebaande paden af te wijken. Eens was er eens een leidinggevende die mijn laissez faire noemde in mijn experimenteren. Gelukkig zijn er mensen die mij beter kennen. Zo ook mijn huidige leidinggevende. Zij bewaakt mijn proces zodat ik juist niet op een automatische piloot beland. Als beginnetjesmaker vind ik een proces ontsluieren en vernieuwing inzetten te gek!

Op maandagen investeren en bouwen aan Online en Gepersonaliseerd leren. Vandaag, samen met mijn leidinggevende als procesbegeleider, een uiteenzetting van mijn taken en wensen.

De eerste stap: na de herfst start ik met flip my classroom. Niet een heel innovatief project vandaag de dag, maar wel binnen de context van het speciaal onderwijs. Even kort en gechargeerd uitgelegd: ik vergelijk onze dagelijkse praktijk wel eens met het onderwijs uit de jaren ’50. We zijn speciaal onderwijs, maar willen ons onderwijs zoveel mogelijk normaliseren en standaardiseren. We nemen de leerlingen hier in mee. Zelf ben ik er al jaren van overtuigd dat leerlingen in het speciaal onderwijs eigenlijk een mix van Montessori (inclusief het materiaal) en nieuwe werkvormen aangereikt zouden moeten krijgen. Waarbij de leraar in de groep procesbegeleider is, boven de stof staat en passend onderwijst, ofwel experimenterend educeert. Doen wat nodig is voor de unieke ontwikkeling van een kind. Leren vanuit door de ogen van de leerlingen gekeken. Regulier waar regulier mogelijk is, speciaal waar speciaal nodig is.

Flippen van lessen is voor mij een ideaal middel om volledig in de groep aanwezig te kunnen zijn. Om leerling te leren om vragen te stellen. Mijn omgeving zo in te richten waardoor ik hun proces volledig kan volgen. En wat het mogelijk oplevert voor ouders en hun kinderen:

  • Leerlingen hebben maximaal 10 minuten huiswerk voor een vak en dus wellicht minder (t)huiswerkdruk en conflicten. Kijken leerlingen tegenwoordig überhaupt nog tv? Dus een instructie op Youtube sluit wellicht zelfs nog beter aan bij de beleving.
  • Wanneer een kind binnen ons huidige speciaal onderwijssysteem het jaarprogramma (of zogenaamde weektaak) niet volgt, wordt ‘achterlopen’ in de mond genomen. Met het flippen van lessen kan een leerling niet meer ‘achterlopen’, maar volgt het zijn/haar eigen proces.
  • Tijdens de les kan direct gestart worden met het verwerken van de stof en opdrachten, al dan niet samen. Peerreview is wat tot de mogelijkheden behoort.
  • Leerlingen die de instructie niet of onvolledig begrijpen krijgen in een kleine groep een extra instructie.
  • De effectieve tijd die overblijft tijdens een les kan ik als leraar inzetten om hiaten op te sporen en aan te pakken. Mij dus richten op persoonlijke processen, onderwijs passend vormgeven.

Jonathan Bergmann en Aaron Sams schreven ooit een compact boek over Flip Your Classroom, Reach Every Student in Every Class Every Day. Een aanrader voor iedere leraar.

fiets-quote-klDe tweede stap die besproken wordt is het informeren van collega’s. Wanneer ik gestart ben met het flippen van lessen is het belangrijk dat ik de eerste opbrengsten deel met collega’s. Dat ik communiceer waar ik mee bezig ben en andere collega’s inspireer om ook te experimenteren met de mogelijkheden. En hierbij is het belangrijk dat mijn leidinggevende dit proces begeleid. Mij helpt en ondersteunt dit duurzaam weg te zetten. In de eerdere pilot SAMENkracht heb ik mogen ervaren dat het bouwen aan een nieuw systeem binnen een bestaand systeem ontzettend moeizaam kan verlopen. Het is ondernemen, PDCA-en, op mijn bek gaan en doorzetten. Zeker met tegenwind.

Onderwijs en de mogelijkheden van ICT verkennen. Een goede mix van blendend learning en ons huidige speciaal onderwijssysteem. Ons onderwijs vernieuwbouwen, opnieuw ontwerpen naar onderwijs in de 21ste eeuw. Op naar 2050! Maar wat vraagt dat van mij als leerkracht? Wat vraagt dat van de leerlingen?

Voor mij, nu, op maandag leiding nemen en geven aan onderwijsinnovaties op het gebied van Online en Gepersonaliseerd leren. Maar ook waar sociale media en mediawijsheid & -vaardigheden verweven en een plek geven in het geheel. Dat ik mijzelf bekwaam en collega’s meeneem in mijn proces. Er achterkomen wat zowel ik als ook mijn collega’s nodig hebben.

Mijn eerste echte dag en kaderen

Maandag. Het nieuwe schooljaar gaat van start. Mijn eerste, ambulante dag. Ambulant, zonder vaste werkplek. Het flexibele nieuwe werken, of zoiets. Een focus op ICT. Online leren als einddoel. Voor over vijf jaar dan. Wanneer het zou moeten staan. Gemotiveerd het te laten staan, ‘als een huis’ en heb er onwijs veel zin in.

Maar voordat mijn dag start verwelkom ik de nieuwe leerlingen. Het zijn er een hoop. Veel zij-instromers, en natuurlijk nieuwe eerstejaars leerlingen. Mooi om te zien hoe onzekerheid en aftasten elkaar afwisselen. Hoe ‘bekenden’ elkaar opzoeken en hoe sommige ergens veilig in een hoek afwachten.

Als leraar veiligheid bieden is denk ik wel het meest essentieel. Ik struin het schoolplein af, geef handen en bij sommige blijf ik stil staan voor een kort gesprekje. Enkele leerlingen ken ik, en er zijn zelfs twee leerlingen die ik ooit in de klas heb gehad. Een weerzien. Kort. Maar krachtig. Een bevestiging dat het wel goed zit. Voelbaar.

Wanneer de bel gaat verzamelen we ons bij het punt waar we na iedere pauze samenkomen. Wachten op dat de klassen die voor ons naar binnen zijn gegaan. Doel: het rustig naar binnen gaan. Het werkt. Althans, de afwachtende houding van de 5 nieuwe leerlingen werkt ook wel mee.

Binnen luister ik tot een uur of negen naar hem, hij die vandaag voor de groep staat. Na mezelf te hebben voorgesteld loop ik naar de hoofdlocatie voor een gesprek met mijn leidinggevende. Ik overleg doelen voor dit jaar:

– starten met het concept flipping the classroom na de herfstvakantie,
– mijn proces, good practices en tools delen op een vrij toegankelijke website,
– de prowiseborden verder brengen en collega’s meenemen in de mogelijkheden,
Edmodo als vorm onderzoeken, om uiteindelijk leerlingen en ouders mee te nemen in het online leren,
– het vormgeven van een platform (Facebook als middel), een community om al het bovenstaande met elkaar te delen.

Wat ik nodig heb?
Iemand die mij kadert.
Ideeën genoeg, energie te over.
Mijn leidinggevende bakent af.
Tot de zomer hebben ‘flipping’ en het inspireren van collega’s prioriteit.
Daar ga ik mee starten, volgende week een eerste filmpje.