Chat op papier

Het was ergens in 2012. Tijdens Edushock Experience. Ik gaf een workshop rondom het thema ‘de stem van de leerling’. En wat is die workshop waard zonder leerling? Dus ik vond Teun bereid om mee te gaan.

Na mijn introductie en visie op en over ‘de stem van de leerling’ vertelde Teun open over zijn ervaringen in het speciaal onderwijs. Eén van zijn ervaringen raakte mij in het bijzonder: beschikbaarheid. Teun vertelde over het moment dat hij zich niet gehoord voelde door een leraar: hij vroeg deze leraar om een privégesprek net buiten het lokaal. De leraar bleef echter half in het lokaal staan, met één been over de drempel. Een drempel die als grens tussen de klas en de gang fungeerde. Teun voelde dat de aandacht niet volledig naar het gesprek ging. Hij voelde de angst van de leraar, de angst dat de klas druk zou kunnen worden.

Sinds ik in het onderwijs werk neem ik de tijd en ruimte voor een gesprek altijd serieus. Volledig beschikbaar zijn als uitgangspunt. Met het volste vertrouwen dat de klas het gesprek ook respecteert ga ik met een leerling in gesprek. De klas, mocht het toch misgaan, spreek ik later aan op hun onhandige keus zaken te laten ‘escaleren’. De moeilijkheid in het omgaan met vrijheden. Mijn verwachtingen komen er dan vaak achteraan.

Maar wat als een gesprek niet uitkomt?

Dan leg ik dit uit. Ondertitel ik mijn gedachten en mijn handelen. Het functionele waarom neem ik hierin mee. Door te oefenen in congruent zijn geef ik leerlingen taal en weten zij ook wat ze aan me hebben. Vertrouwen en veiligheid als belangrijke pijlers. Ook maak een andere afspraak. Na de instructie, wanneer de leerlingen zelfstandig aan het werk zijn en er rust in de groep heerst. In de pauze. Mogelijk na school, mocht de urgentie niet in de knel komen. Of ik heb een chat op papier!

Vandaag mijn eerste van het jaar. De nieuwe leerling kijkt me wat verwonderd aan. We kennen elkaar nog niet. Hij nieuw op school, nieuw voor mij en ik voor hem. Kennis maken met elkaar. Via pen en papier. Langzaam en rustig afstemmen op wat hij nodig heeft. Voor zijn welbevinden, gedrag en werkhouding.

Onze tweede dag samen. Zijn (ver)moe(d)heid is overduidelijk zichtbaar. Hij is snel afgeleid en zijn ‘stoer’ taalgebruik is niet wat hem past. Op zoek naar zijn identiteit en plek binnen de groep, school en nieuw systeem. Vol in zijn pubertijd. Wil hij nu al zijn grenzen verkennen? Hij neemt zijn ‘op de rails’ ervaring mee naar hier. Is het coping? Faalangst misschien? Wat ik voel is dat er zoveel meer in deze jongen zit dan hij wellicht zelf kan geloven. Op zoek gaan naar zijn talent wordt onze uitdaging. Perspectief bieden zoals die van ons als school(systeem).

Ik pak een leeg vel papier en schrijf onder andere wat ik aan hem lijk te zien. Tegelijkertijd beschrijf ik mijn eerdere ervaring met hem waarin zijn positieve gedrag en houding mij zijn opgevallen. Een duidelijk doel communiceert hij terug: een overstap naar een reguliere school als wens. Heel helder! Maar ergens ook schrijnend. Dat zijn perspectief, mogelijk zelfs zijn droom, hem zijn ‘afgenomen’. En tevens het maatschappelijk beeld van het speciaal onderwijs, het vmbo en de ‘dropout’.

09 SEP-04 Chat op papierDe vraag wat hij kan doen en doet wanneer hij moe is volgt. “Proberen gefocust te blijven en mezelf bezighouden met mijn werk,” zo lijkt hij sociaal wenselijk te antwoorden. Niet echt congruent met zijn ‘saaie school’ opmerking eerder. Sociaal wenselijk is het niet. Hij wil. Hij is een doorzetter, zover was mij een dag eerder al duidelijk. Maar hij is het onderweg naar deze school ergens kwijt geraakt. Niet gehoord, net als Teun?

Op de ‘wat hij nodig heeft’-vraag is hij zeer duidelijk. “Vaak helpt muziek luisteren omdat ik dan niks of bijna niks om me heen hoor.” Fantastisch hoe duidelijke antwoorden bijdragen aan mogelijke hypotheses, zoals andere sensorische waarnemingen. Want: hoe verwerkt hij wat hij hoort? Hoe gevoelig is hij voor omgevingsgeluiden en sfeer? Na het weekend neemt hij een mp3-speler mee naar school. Als test. Om te kijken of het werkt. En hij zich kan focussen op zijn leerwerk door zich af te sluiten van zijn omgeving.

Een ogenschijnlijk oppervlakkig eerste chat op papier levert direct al relevante informatie op. En de vorm werkt. Anonimiteit doordat niemand anders dan ik lees wat hij schrijft. Het draagt bij aan het bouwen aan onze relatie. Tempo wordt door beide afgestemd op tijd en ruimte is. En voor mij persoonlijk? Het houdt mijn communicatie scherp doordat ik word gedwongen mezelf zuiver en duidelijk te uiten.

En is de urgentie voor een gesprek zo hoog dat een leerling bijvoorbeeld geagiteerd of boos reageert op een afwijzing, dan is er meer aan de hand.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s